Musicus van de maand

Musicus van de maand: Johann Sebastiaan Bach

Hoewel voor velen 21 maart een normale dag leek, was dit zeker niet het geval. Trots deelde ik samen met een aantal mede-muziekwetenschappers narcissen uit op de Vismarkt, niet alleen om het begin van de lente te vieren, maar ook de 331e geboortedag van Johann Sebastian Bach.

Het is moeilijk om in slechts een paar honderd woorden te omschrijven waarom J.S. Bach (1685-1750) wordt beschouwd als een van de grootste componisten, dus dit ben ik eigenlijk niet van plan te gaan doen. Volgens mij hoef ik tegen de meeste muziekwetenschappers ook niet per se te verdedigen waarom J.S. Bach een uitstekende kandidaat is voor het zijn van ‘musicus van de maand’. Echter, ik ben wel zo vrij om voor de onwetende lezer een aantal regels te citeren van de zeer betrouwbare en academische bron Wikipedia: “Hij wordt door de meeste muziekwetenschappers beschouwd als een van de grootste en invloedrijkste componisten uit de geschiedenis van de klassieke muziek vanwege de inventiviteit waarmee hij melodie, harmonie en ritme, maar ook diverse muziekstijlen uit zijn tijd en dansvormen combineerde, wat vele componisten na hem inspireerde en wat ze ook trachtten te evenaren”. Dat dus.

Dat J.S. Bach zeker in Nederlands een gevierd componist is, is rond Pasen duidelijk te merken. Door het hele land is de Matthäus-Passion te horen, waarbij het publiek regelmatig ook mag meezingen. Nederland schijnt zelfs de hoogste uitvoeringsdichtheid van dit oratorium te hebben, hiervoor geldt dirigent Willem Mengelberg als een van de aanstichters. In 1899 voerde hij met zijn Concertgebouworkest voor het eerst de Matthäus uit, waarna hij dit vele malen vaker zou doen. Mengelberg deed dit wel op geheel eigen wijze: zo waren het orkest en koor gigantisch (zo’n 450 man), paste hij naar eigen smaak de instrumentatie wat aan en werd het stuk ingekort. Het publiek reageerde hier verschillend op: aan de ene kant werd het niet uitgevoerd zoals de componist het bedacht had, maar toch waren zijn uitvoeringen van ongeëvenaarde kwaliteit. Of men het er nou mee eens was of niet: sindsdien is de Matthäus-Passion een Nederlandse traditie in de paastijd.

Zoals in het begin genoemd vieren we deze maand niet alleen Pasen, maar ook de Happy Bachdag. Naast narcissen werd J.S. Bach natuurlijk ook met muziek geëerd en gevierd die 21e van maart. Overal klonk Bach: in de eetkamer van de UB kon men tijdens de lunch (of het studeren) luisteren naar Bach, in verschillende cafés in de stad kon men genieten van koffie en Bach (of Bach-koffie) en vanaf de dom klonk Bach. Bach, Bach, Bach, Bach… Maart is helemaal de maand van J.S. Bach.