Musicus van de maand

Musicus van de maand: Hans Zimmer

Let me talk about it from a personal point of view. I did Batman Begins with Chris[topher Nolan] twelve years ago. So the Dark Knight -trilogy might be three movies to you; to me it was eleven years of my life. Then I did Superman [Man of Steel], then I did this one [Batman v Superman: Dawn of Justice]. And . . . I might as well say it: I have . . . officially retired from the superhero business.

– Hans Zimmer

 

 

Zo kondigde Hans Zimmer aan dat hij niet meer voor superheldenfilms wil componeren. Hij had vooral veel moeite inspiratie te vinden voor zijn laatste superheldenfilm, Batman v Superman (2016); hij heeft veel steun gehad van Tom Holkenborg (Junkie XL) om de muziek af te kunnen krijgen. Zimmer heeft namelijk niet alleen een standaard voor zijn films gecreëerd, hij is de standaard ervoor geworden. Hij kan niet zozeer meer als enkel componist beschouwd worden, als wel een merk. Het is dan ook begrijpelijk dat het nu te veel is geworden om constant op hoog niveau te presteren. Of is er meer aan de hand? Voor deze Musicus van de Maand wordt gekeken naar zijn beginperiode tot aan zijn recenste Batman-score.

De beginjaren en Media Ventures

De eerste score die ik van Zimmer hoorde, is die van Rain Man (1988), een duidelijk jaren ´80 sound, door de vele synthetische instrumenten. Wel is er een verband te leggen met zijn muziek voor The Lion King (1994): de Afrikaans klinkende percussie en instrumentatie maakt het haast proto-Lion King-muziek. Er is ook een duidelijk herkenbare melodie—een relevante opmerking, want Zimmers melodieën werden in de loop der jaren alleen maar abstracter. Toen hij echter de muziek verzorgde voor de film The Power of One (1992), was zijn Afrikaanse sound zo indrukwekkend voor Disney, dat hij werd ingehuurd om de achtergrondmuziek the schrijven voor The Lion King.

Naast Elton John en Tim Rice, werkte Zimmer ook achter de schermen samen met producer en medecomponist Jay Rifkin. Rifkin en Zimmer zijn de oprichters Media Ventures—inmiddels hernoemd naar Remote Control Productions—een bedrijf dat bestaat uit een grote groep samenwerkende filmcomponisten. Collectief verzorgden ze de muziek onder de naam van Hans Zimmer. Dit zorgde voor een unaniem cinematisch Hollywoodgeluid dat ook onderdeel werd van tv-series en videogames. Immers elke individuele componist uit Media Ventures ging ook voor zichzelf componeren, maar behield duidelijk nog kenmerken van de Media Ventures/Zimmer-sound. Kijk daarvoor naar een paar componisten:

▪ Ramin Djawadi: Game of Thrones (2011–nu, tv-serie), Iron Man (2008)

▪ Harry Gregson-Williams: Metal Gear Solid (2001–2015, videogame-serie)

▪ Junkie XL: Batman v Superman (2016), Deadpool (2016), Mad Max: Fury Road (2015), Divergent (2014)

Het streven naar een unaniem cinematisch Hollywoodgeluid maakt echter dat zoveel filmmuziek hetzelfde gaat klinken. Zo zegt Christian Clemmensen over de eerste Pirates of the Caribbean-film, gecomponeerd door Klaus Badelt en Hans Zimmer (maar dus door middel van Media Ventures):

The most disgraceful part of the pounding and shouting score for The Curse of the Black Pearl is that there is really nothing swashbuckling about it. If you remove the tepid little thirty-second jig from the start of the opening cue, then this score could easily accompany a movie about alien attacks, police force raids, chases for nuclear weapons, or any other militaristic setting. It immediately begged the question: Did none of these two dozen men at Media Ventures actually walk across town and get on the ride at Disneyland?

Daarbij is het hoofdthema van The Curse of the Black Pearl, “He’s a Pirate,” vrijwel identiek aan “The Battle” van Gladiator (2000), zoals ik ook aangaf in een eerder artikel. Maar zowel qua compositie als qua sound begon in de loop der jaren alles steeds meer op elkaar te lijken.

Van herkenbare melodieën naar herkenbare sound

Terugkomend op herkenbare melodieën: de hedendaagse filmmuziek in zijn algemeenheid bevat nauwelijks herkenbare thema’s. Kort gezegd werd het superhelden-“genre” voor film geïntroduceerd door Richard Donners Superman (1987) en werd het big business door Christopher Nolans The Dark Knight (2008) en Jon Favreaus Iron Man (2008). Als dan wordt geluisterd naar de melodische thematiek dan schommelt het constant. Danny Elfman schreef muziek voor Batman (1989) en Spider-Man (2002); van alle componisten is hij misschien nog steeds wel traditioneel met het gebruik van sterk herkenbare melodieën. Hij is dan ook niet onderdeel van Media Ventures. De Iron Man-score door Djawadi leek bijna een omarming van traditionele melodische thematiek en een Zimmer-sound, maar de filmmaatschappijen lijken liever enkel die Zimmer-sound te willen, want Iron Man 2 en Iron Man 3, geschreven door andere Media Ventures-componisten, bevatten nauwelijks herkenbare thema’s. Zimmer en James Newton Howards muziek voor The Dark Knight-trilogie (2005–2012) bevatten wel degelijk melodische thematiek, maar de sound is veel meer een onderdeel van de thematiek, dan de melodieën dat zijn.

Alex Bolton zegt dan ook:

Also, what happened to superhero scores? The Marvel Universe in particular has really awful music. Like, why don’t you go ahead and hum me the Thor theme, will ya? Okay, how ’bout the Hulk theme? Captain America? Hawkeye? I know every single character doesn’t need to have their own theme necessarily, but anything ’ll be better than the cookie-cutter forgettable garbage they use currently. (10:50)

Het interessante aan de Avengers-film is dat de muziek door Alan Silvestri wel degelijk een hoofdthema bevat (het “Avengers”-thema) die ook terugkomt in het vervolg, Age of Ultron (2015), ondanks dat Danny Elfman en Brian Tyler het van Silvestri overnamen (maar ook Silvestri is geen Media Ventures-lid . . . toeval?). De thema’s van elk personage van hun eigen films zijn echter niet in de films terugverwerkt en dat is heel jammer. Alleen het thema van Captain America: The First Avenger (2011)—ook door Silvestri—komt een beetje terug in de eerste AvengersBatman v Superman bevat een nieuw Batman-thema, maar het Superman-thema uit Man of Steel is niet genegeerd.

De toekomst

Ik heb muziek-cd van Batman v Superman gekocht, want na het zien van deze overigens zwaar teleurstellende film—Batman & Robin (1997) is ermee vergeleken een goede film!—ben ik best wel te spreken over de muziek. Het is bijvoorbeeld verfrissend een klassieke stijl te horen bij de vijand van het verhaal, Lex Luthor—zeker voor Zimmer. “The Red Capes Are Coming” en “Problems Up Here” bevatten het Lex Luthor-thema (zie figuur 1, overigens een leuke harmonische analyseoefening).

 

Figuur 1: “Lex Luthor Theme” door Hans Zimmer en Junkie XL, getranscribeerd door Manuel Gutierrez Rojas

Danny Elfman deed iets soortgelijks met zijn Joker-thema voor Batman ’89, dus misschien had het Zimmer geïnspireerd. Hoe dan ook: goede zet! Sowieso vond ik het Superman-thema uit Man of Steel een goed nieuw thema voor Superman, en die komt ook voor in deze score. Grotendeels blijft de muziek echter nog steeds achtergrondmuziek in de zin dat alhoewel melodie duidelijk aanwezig is, het overkomt als een instrumentale track van een band waar eigenlijk ook een zanglijn bij hoort welke dus helaas ontbreekt. De melodieën hebben vooral een sfeervolle functie en die versterken alleen maar de Zimmer-sound waarover ik steeds spreek. Het is dan ook te hopen dat het gemainstream van filmmuziek, vooral bij actiefilms, zal veranderen nu Zimmer in ieder geval geen superheldenfilmmuziek meer zal componeren.

 

Referenties

Artikelen

Bolton, Alex. “I Hate Superhero Movies.” YouTube. YouTube, 13 april 2016. Web. 14 april 2016.

“Composer Hans Zimmer retires from ‘superhero business.’” BBC. BBC, 30 maart 2016. Web. 24 april 2016.

Clemmensen, Christian. “Editorial Reviews: Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl.” Filmtracks 7 juli 2016. Web. 24 april 2016.

 

Gutierrez Rojas, Manuel. “De filmmuziek van de afgelopen tien jaar: Hans Zimmer en clichés—Deel 2.” Hucbald, maart 2014. Web. 24 april 2016.

 

Stand-alone filmscores en soundtracks

Djawadi, Ramin. Iron Man. Marvel Music, 2008. CD.

———. Game of Thrones. Varèse Sarabande, 2011. CD.

———. Game of Thrones: Season 2. Varèse Sarabande, 2012. CD.

———. Game of Thrones: Season 3. WaterTower Music, 2013. CD.

———. Game of Thrones: Season 4. WaterTower Music, 2014. CD.

———. Game of Thrones: Season 5. WaterTower Music, 2015. CD.

Elfman, Danny. Batman. Warner Bros., 1989. CD.

———. Spider-Man. Sony, 2002. CD.

———, en Brian Tyler. Avengers: Age of Ultron. Marvel Music, 2015. CD.

Gregson-Williams, Harry. Metal Gear Solid 2: Sons of Liberty Original Soundtrack. King, 2001. CD.

———. Metal Gear Solid 3: Snake Eater. Phantom (Japan), 2004. CD.

———. Metal Gear Solid 4: Guns of the Patriots. Sony Music, 2008. CD.

———. Metal Gear Solid V Original Soundtrack. Sony Music, 2015. CD.

Holkenborg, Tom. Divergent. Interscope, 2014. CD

———. Mad Max: Fury Road. WaterTower Music, 2015. CD.

———. Deadpool. Milan Records, 2016. CD.

Silvestri, Alan. Captain America: The First Avenger. Marvel Music, 2012. CD.

———. The Avengers. Marvel Music, 2012. CD.

Williams, John. Superman. Warner Bros. Records, 1987. CD.

Zimmer, Hans. Rain Man: Original Motion Picture Soundtrack. Capitol, 1988. CD.

———. Rain Man: Original MGM Motion Picture Score. Perseverance Records, 2010. CD.

———, The Legacy Collection: The Lion King. Recorded Fall 1993–May 1994. Walt Disney, 2014. CD.

———, en Klaus Badelt. Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl. Walt Disney, 2003. CD.

———, en James Newton Howard. Batman Begins. Reprise, 2005. CD.

———, en James Newton Howard. The Dark Knight. Reprise, 2008. CD.

———. The Dark Knight Rises. WaterTower Music, 2012. CD.

———. Man of Steel. WaterTower Music, 2013. CD.

———, en Junkie XL. Batman v Superman: Dawn of Justice. Deluxe Edition. WaterTower Music, 2016. CD.