Overig

Science Café

Hucbald was maandag waar hij thuishoort: in de spotlight! Studium Generale organiseerde in Het Gegeven Paard in TivoliVredenburg een Science Café waarbij docenten van de Universiteit Utrecht in een soort talkshow-achtige setting praten over allerlei onderwerpen, van geweld tot geluk tot porno. Alles komt aan bod. Vorige week maandag was het de beurt aan het onderwerp ‘muziek’. Daar moesten wij natuurlijk bij zijn! Al bij binnenkomst trokken wij de aandacht van presentator Mustafa Marghadi, die we natuurlijk allemaal kennen van Het Klokhuis (toch?). Tijdens zijn soundcheck waarbij hij aan één stuk door sprak over vrij weinig tot niks, trok vooral oud-voorzitter Larissa zijn aandacht met haar stunning looks! Volgens Mustafa leek zij namelijk sprekend op Dafne Schippers (ik zie het nog steeds niet, maar volgens Larissa zelf had ie eigenlijk wel gelijk). Vervolgens namen wij, uiteraard, plaats achter de sprekers… vol in de spotlight en het zicht van de camera. Precies waar we horen dus! Verschillende onderwerpen met betrekking tot muziek en emotie kwamen langs. Dat muziek onze gevoelens bespeeld was natuurlijk al duidelijk. Volgens de wetenschappers aan tafel is dit echter een te beperkte opvatting van de kracht van muziek. Muziek speelt een onvoorstelbare grote rol in ons dagelijks leven, maar ook dat was voor ons als musicologen in spe geen wereldschokkend nieuw.

Onze docent prof. dr. Emile Wennekes vertelde iets over een onderwerp waar hij menig Hucbaldiaan ook een cursus over heeft gegeven, namelijk: filmmuziek. Verschillende thema’s werden door degenen die het vak gevolgd hebben herkend, wat dan weer leidde tot blikken naar elkaar, zo van “Oja! Copland 1949, weet je nog?” Uiteraard had Emile Wennekes het over de rol van muziek in films, en hij legde uit dat filmmuziek meer doet dan het aanzwengelen van emoties. Hij vertelde over zijn favoriete Hollywoodklassieker Casablanca waarin sommige thema’s herhaaldelijk terugkeren en zo een belangrijke voortstuwende narratieve rol spelen. Voor de studenten die het vak filmmuziek hebben gevolgd was dit een heel herkenbaar voorbeeld.

Literatuurwetenschapper Kiene Brillenburg Wurth, een naam die voor de presentator niet uit te spreken was, vertelde over het sublieme in muziek. Zij nam de stelling in dat muziek er is om de massa in vervoering te brengen, zodat deze zich gezamenlijk overgeeft aan de hogere macht. Ze verwijst hierbij naar de hedendaagse gigantische festivals zoals Tomorrowland, waar de DJ de hogere macht is die in zijn uppie het massale publiek weet te bespelen. Dat de mens een kuddedier is kan volgens Wurth dus naar boven komen dankzij muziek.

Ook musicoloog dr. Harm Langenkamp sprak over zijn onderzoeksgebied: muziek in de Koude Oorlog. De strijd, tussen het kapitalistische westen en het communistische oosten speelde zich namelijk niet alleen op militair, maar ook op cultureel vlak af. Na WOII zagen de Amerikanen dat de Russen erg succesvol waren met het inzetten van kunst om het Russische volk van haar eigen superioriteit te overtuigen. Om de invloedssfeer van de Russische propagandamachine zo veel mogelijk te beperken begon Amerika een tegenoffensief met muziek als wapen. De CIA had als doel de door Stalin verbannen muziek van Russische componisten zoals Stravinsky, door Europa te verspreiden.

Tot slot vertelde mediawetenschapper Dan Hassler-Forest over protestmuziek, en stelt hij dat de protestsong duidelijk het tegenovergestelde is van propagandamuziek. Weliswaar worden beide ingezet als politiek middel, maar waar de overheid propagandamuziek aan het volk oplegt om hen zo een boodschap mee te geven, komen protestsongs juist van ‘onder’, om de óverheid een boodschap mee te geven. Bij protestsongs denkt men altijd aan de singer-songwriters van “vroeger”, zoals natuurlijk Bob Dylan, maar artiesten zoals Boyoncé en Kendrick Lamar zijn hedendaagse voorbeelden. “Alles is politiek” stelt Hassler-Forest, “ook Disneyfilms: zo’n film maakt misschien geen politiek statement, maar zegt wel een hoop over hoe we in onze samenleving over bepaalde zaken denken, zoals man-vrouwverhoudingen.”

Na afloop van de talkshow was er ruimte voor vragen. Mustafa was natuurlijk erg benieuwd wat onze eigen Dafne Schippers nog te weten wilde komen over de voorbij gekomen onderwerpen. Gelukkig zat Larissa al helemaal klaar om haar vraag te stellen. Toen alle vragen gesteld waren was het tijd voor een biertje in, waar kan het ook anders, ’t Pandje.