{"id":707,"date":"2015-05-21T20:41:08","date_gmt":"2015-05-21T18:41:08","guid":{"rendered":"http:\/\/wordpress.hucbald.nl\/?p=707"},"modified":"2020-12-27T03:17:06","modified_gmt":"2020-12-27T02:17:06","slug":"sitecolumn-13","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/2015\/05\/21\/sitecolumn-13\/","title":{"rendered":"Sitecolumn #13"},"content":{"rendered":"

Flamencoharmoniek, -orgelpunten, en -dissonantie<\/strong><\/p>\n

Voor de musicus of musicienne die ge\u00efnteresseerd is in flamencomuziek en misschien ook wat zelf wil uitproberen op zijn of haar instrument: deze column wordt hieraan besteed!<\/p>\n

De typische harmonische voortgang die wordt gespeeld (door een niet-flamencospeler) om een flamenco-vibe neer te zetten – Am\u2013G\u2013F\u2013E – ligt er helemaal niet zo naast. Deze voortgang kan namelijk worden beschouwd als de basis van de flamencoharmoniek.<\/p>\n

De basis<\/strong><\/p>\n

In de westerse klassieke muziektheorie wordt Am\u2013G\u2013F\u2013E beschouwd als I\u2013VII\u2013VI in natuurlijk mineur en V in harmonisch of melodisch mineur, zodat deze trap kan fungeren als de dominant voor I. De VI\u2013V-voortgang is een groot onderdeel van het flamencokarakter. De dominant wordt in flamenco eerder gezien als de tonica. Daardoor wordt de voortgang \u266dII\u2013I en is dit een alternatief voor de klassieke V\u2013I-cadens. \u266dII\u2013I is echter veel chromatischer en dus dissonanter. De tritone substitution<\/em>-truc in jazz, waar een V7<\/sup> kan worden verwisseld voor een \u266dII7<\/sup>\u2014die een tritonus ernaast ligt\u2014komt op hetzelfde neer (figuur 1<\/em>).<\/p>\n

Orgelpunten<\/strong><\/p>\n

Een karakteristiek element dat nog ontbreekt zijn de orgelpunten. In flamenco zijn deze niet zozeer de basnoten als wel de topnoten. Ze worden uitgevoerd door bepaalde snaren open te houden bij het spelen van akkoorden op de gitaar. Een duidelijk voorbeeld hiervan buiten flamencomuziek is Anouks \u201cSacrifice<\/a>\u201d (figuur 2<\/em>).<\/p>\n

<\/p>\n

Het nummer bevat als basis de volgende akkoorden: E\u266d\u2013B\u266d\u2013D\u266d\u2013A\u266d (de gitaar is een halve toon lager gestemd), of I\u2013V\u2013\u266dVII\u2013IV. Deze akkoorden worden veel interessanter gemaakt doordat de bovenste twee snaren van de gitaar\u2013de bes<\/em> en es<\/em>\u2013bij alle gemaakte akkoorden open blijven. De akkoorden kunnen hierdoor weliswaar worden uitgedrukt als E\u266d\u2013B\u266d(add11)<\/sup>\u2013D\u266d(6\/9)<\/sup>\u2013A\u266d(add9)<\/sup>, maar de extra tonen kleuren of versieren de akkoorden eerder dan ze harmonische echt te veranderen.<\/p>\n

Contrapunt<\/strong><\/p>\n

Er is ook contrapuntische beweging te ontdekken in de voortgang, zoals in figuur 3<\/em> is weergegeven. Nogmaals: de dominant wordt hier als I beschouwd. De modus is dan ook frygisch: 1\u2013\u266d2\u2013\u266d3\u20134\u20135\u2013\u266d6\u2013[\u266d7 of 7] waarbij \u266d3 verhoogd wordt in de tonica.<\/p>\n

<\/p>\n

De \u266dII kan worden uitgebreid met een sext (d<\/em>), waardoor de \u266dII\u2013I cadens om wordt getoverd door de herkenbare frygische cadens<\/em> (\u266dIV6<\/sup>\u2013V). Het wordt nog interessanter als deze sext overmatig wordt (dis<\/em>), wat het akkoord omvormt tot een dubbelverminderd septimeakkoord (een German Sixth<\/em>). De stijgende melodie \u266d6\u2013\u266d7\u2013\u266e7\u20138 gaat samen met een dalende 4\u2013\u266d3\u2013\u266d2\u20131, een dalende \u266d6\u20135\u20134\u2013\u266d3, en een paralelle kwintendaling 8\u2013\u266d7\u2013\u266d6\u20135. Omdat alle akkoorden naast elkaar liggen zijn parallele kwinten nauwelijks te vermijden. Als de stemvoering zo wordt aangepast dat ze worden vermeden, dan klinkt het niet meer flamenco.<\/p>\n

Dissonantie<\/strong><\/p>\n

Een laatste punt dat opvalt, is de dissonantie die kan worden aangebracht bij I (figuur 3<\/em>). Een \u266d9 is bijna een vereiste; het lijkt bijna zo: hoe dissonanter, des te beter.<\/p>\n

De iv\u2013<\/strong>\u266dIII\u2013<\/strong>\u266dII\u2013I-voortgang in verschillende flamencogrepen<\/strong><\/p>\n

Hieronder wordt deze basisvoortgang getoond in vier verschillende flamencogrepen met daarbij ook uitvoeringen door flamencogitaristen:<\/p>\n

Por arriba:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 E-Frygisch met orgelpunten b <\/em>en e<\/em> (5 en 8);<\/p>\n

Por medio:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 A-Frygisch met orgelpunten bes<\/em>, d<\/em>, en e<\/em> (\u266d9, 11, en 5);<\/p>\n

Tono de taranta:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 F#-Frygisch met orgelpunten g<\/em>, b<\/em>, en e <\/em>(\u266d9, 11, en \u266d7);<\/p>\n

Tono de grana\u00edna:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 B-Frygisch met orgelpunten\u00a0 g<\/em> en e<\/em> (\u266d13 en 11).<\/p>\n

Vooral bij tono de grana\u00edna<\/em> dissoneert de 11 (of 4) met de 3 in de tonica. Omdat het echter een orgelpunt betreft, stoort deze dissonantie niet zoals gebruikelijk, maar kleurt het eerder het akkoord.<\/p>\n

Let op dat de toonsoorten hoger kunnen klinken als er een capo wordt gebruikt: capo op de Iste positie verhoogt de toonsoort met een halve toon, capo op de IIde positie met nog een halve toon, enzovoort. Een stuk in por arriba gespeeld, dus E-Frygisch, maar met capo op de Iste positie klinkt dus als F-Frygisch. Verder zijn er nog meerdere grepen; zie daarvoor Faustino N\u00fa\u00f1ez\u2019 \u201cTonalidad<\/a>\u201d.<\/p>\n

<\/p>\n

Vicente Amigo, \u201cTio Arango<\/a>\u201d (Soleares), F-Frygisch (por arriba +1)<\/p>\n

Sabicas, \u201cSeguiriyas<\/a>\u201d, B-Frygisch (por medio +2)<\/p>\n

<\/p>\n

Vicente Amigo, \u201cCallejon de la Luna<\/a>\u201d (Tarantas), G-Frygisch (tono de taranta +1)<\/p>\n

Paco Pe\u00f1a, \u201cGranadinas<\/a>\u201d, C-Frygisch (tono de grana\u00edna +1)<\/p>\n

Conclusie<\/strong><\/p>\n

Ik sluit af met een korte samenvatting van het geheel\u2014een stappenplan voor het kunnen spelen van flamencoharmonie:<\/p>\n

    \n
  1. Gebruik de akkoorden iv\u2013\u266dIII\u2013\u266dII\u2013I en kies uit de volgende orgelpunten als bovenstemmen: 5, \u266d7, 8, \u266d9, 11, \u266d13, of houd de aangegeven flamencogrepen aan als referentie (por arriba<\/em>, por medio<\/em>, tono de taranta<\/em>, tono de grana\u00edna<\/em>).<\/li>\n
  2. Speel:<\/li>\n<\/ol>\n
      \n
    1. bij iv\u2013<\/strong>\u266dIII<\/strong> in natuurlijk frygisch \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (1\u2013\u266d2\u2013\u266d3\u20134\u20135\u2013\u266d6\u2013\u266d7);<\/li>\n
    2. bij \u266dII<\/strong> hetzelfde met optioneel een leidtoon (1\u2013\u266d2\u2013\u266d3\u20134\u20135\u2013\u266d6\u2013[\u266d7 <\/strong>of \u266e7<\/strong>]);<\/li>\n
    3. bij I<\/strong> met een grote terts \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (1\u2013\u266d2\u2013\u266e3<\/strong>\u20134\u20135\u2013\u266d6\u2013[\u266d7<\/strong>of \u266e7<\/strong>]).<\/li>\n
    4. <\/a>Omarm dissonantie. Het is heel normaal om te eindigen in de tonica met een \u266d9.<\/li>\n<\/ol>\n
      \n

      N\u00fa\u00f1ez, Faustino. \u201cTonalidad\u201d. Flamencopolis<\/em>. N.p. 2011. Web. 11 Mei 2015.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Flamencoharmoniek, -orgelpunten, en -dissonantie Voor de musicus of musicienne die ge\u00efnteresseerd is in flamencomuziek en misschien ook wat zelf wil uitproberen op zijn of haar instrument: deze column wordt hieraan besteed! De typische harmonische voortgang die wordt gespeeld (door een niet-flamencospeler) om een flamenco-vibe neer te zetten – Am\u2013G\u2013F\u2013E – ligt er helemaal niet zo […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"slim_seo":{"title":"Sitecolumn #13 - Studievereniging Hucbald","description":"Flamencoharmoniek, -orgelpunten, en -dissonantie Voor de musicus of musicienne die ge\u00efnteresseerd is in flamencomuziek en misschien ook wat zelf wil uitproberen"},"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-707","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archief"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/707","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=707"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/707\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=707"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=707"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=707"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}