{"id":778,"date":"2015-11-30T21:20:59","date_gmt":"2015-11-30T20:20:59","guid":{"rendered":"http:\/\/wordpress.hucbald.nl\/?p=778"},"modified":"2020-12-27T03:16:00","modified_gmt":"2020-12-27T02:16:00","slug":"sitecolumn-22","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/2015\/11\/30\/sitecolumn-22\/","title":{"rendered":"Sitecolumn #22"},"content":{"rendered":"

Toonhoogte en toonsterkte<\/strong><\/p>\n

Al ruim een decennium terug, toen de Soundmixshow<\/em>\u00b9 nog volop werd bekeken, herinner ik me nog het commentaar van wat klasgenoten en\/of familieleden: \u201cHij zingt te laag,\u201d of \u201cDe echte Whitney Houston zingt het hoger.\u201d Dat kan niet waar zijn, want dat zou betekenen dat de deelnemer \u00f3f vals zingt \u00f3f in een andere toonsoort zingt, dacht ik bij mezelf. Ook heb ik een keer een documentaire gezien van Whitney Houston op MTV\u2014toen het nog een muziekzender was\u2014waarin haar hoge bereik werd besproken, maar er fragmenten werden getoond waarin ze weliswaar heel luid en krachtig zong, maar helemaal niet zo hoog.<\/p>\n

Er was en er is nog steeds een verwarring tussen toonhoogte en toonsterkte. Om een duidelijk voorbeeld te geven: de eindnoot van \u201cWhy God, Why?\u201d uit\u00a0Miss Saigon<\/em>\u00a0(zie figuur 1.1) is een fis\u2032; dit is dezelfde noot als de beginnoot van \u201cThe Final Countdown\u201d van Europe (zie figuur 1.2).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Figuur 1<\/em><\/p>\n

In \u201cWhy God, Why?\u201d zingt Simon Bowman\u2014van de oorspronkelijke Britse cast\u2014zijn fis\u2032 (en de g\u2032 ervoor) alsof zijn leven ervan afhangt: luid en zwaar. Hij lijkt veel \u2018gewicht\u2019 te moeten dragen om het bereik te halen. Joey Tempest daarentegen, zingt in \u201cThe Final Countdown\u201d een fis\u2032, een gis\u2032, en zelfs een a\u2032 heel gemakkelijk. Zijn toon is nog heel krachtig en vol, maar het komt veel \u2018lichter\u2019 over. In het lied is zijn topnoot overigens een cis\u2032\u2032 (bij Simon Bowman is dat een g\u2032).<\/p>\n

Het bereik wordt op een andere manier benaderd. Immers, Bowman zou wel degelijk de zanglijnen uit \u201cThe Final Countdown\u201d met net zoveel gemak kunnen zingen en Tempest zou het veel zwaarder kunnen aanpakken om zijn climactische bereik te verlagen. De larynx bestaat namelijk niet uit stembanden\u2014eerder uit stemplooien. Deze plooien kunnen langer en korter worden gemaakt, maar ook dikker en dunner. Hoe dikker de stemplooien staan geconfigureerd, des te meer massa het stemgeluid produceert. En bij het langer maken van de stemplooien worden ze meer gespannen, wat resulteert in een hogere frequentie. Hiermee zijn er dus vele combinaties mogelijk.<\/p>\n

Aangezien dit een column is, beperk ik me tot een duidelijke vergelijking: de versnellingen van een fiets. Het opvoeren van snelheid (toonhoogte bij zang) zonder de versnelling te verhogen (zonder de stemplooien te verdunnen) is belastend voor de fietser: het vergt erg veel energie en uithoudingsvermogen. Tot een bepaalde snelheid zou hij het nog wel aankunnen, maar de maximumsnelheid wordt erdoor teruggenomen. Daarentegen kan hij veel gemakkelijker en v\u00e9\u00e9l sneller fietsen door de versnelling te verhogen.<\/p>\n

De spanning die de fietser ervaart in beide situaties is bij zang terug te horen: veel inspanning, maar daardoor wel veel \u201czwaarte\u201d en een \u201cfullblast\u201d geluid bij \u201cWhy God, Why?\u201d en een veel lichtere inspanning, maar daardoor \u201clichtheid\u201d en een \u201ccomfortabel\u201d geluid bij \u201cThe Final Countdown.\u201d Het zware geluid wordt soms verkeerd begrepen als hoger gezongen ten opzichte van een lichter geluid op dezelfde toonhoogte.<\/p>\n

Bij moderne zangmethoden en -systemen, zoals Estill Voice Training en Universal Voice System, worden de termen \u201cmode 1\u201d en \u201cmode 2\u201d in plaats van het verouderde concept van \u201cborststem\u201d en \u201ckopstem\u201d gebruikt om deze verschillende kwaliteiten van sound te omschrijven. Borststem en kopstem zijn gebaseerd op de fysieke sensaties van de zanger wanneer hij in een van de twee \u2018stemmen\u2019 zingt; ze omschrijven niet de bron: de configuratie van de stemplooien. Zo zegt Alberto ter Doest\u00b2:<\/p>\n

Er zijn in de wetenschap twee modi: mode 1 en 2. Mode 1: ongerekte stembanden. Dit wordt ook genoemd:\u00a0borststem, modaal register, dikke stemplooien, overdrive,\u00a0chest register, breitschwingung, heavy register of TA\u00a0(Thyro-Arytenoid spier) dominant. De TA spier is het\u00a0belangrijkst voor het maken van de klank.<\/p>\n

Mode 2 is: gerekte stemplooien. Dit wordt ook genoemd:\u00a0kopstem, falset register, dunne stemplooien, neutral, light\u00a0register, Randschwingung, of CT (CrycoThyroid spier) dominant. De CT spier is het belangrijkst voor het maken\u00a0van de klank.\u00a0Dit zijn zo ongeveer de termen die je in verschillende\u00a0talen vindt, die door verscheidene docenten en in diverse\u00a0boeken worden gebruikt.<\/p>\n

Tempest zingt daarbij niet puur<\/em> in zijn kopstem (mode 2); zijn mode 1 domineert nog steeds, maar zijn CT-spier is ook actief. Het zou omschreven kunnen worden als borststem met een beetje kop. Bowman is vrijwel puur mode 1.<\/p>\n

De klank van een zanger wordt niet alleen bepaald door de stemplooien, de bron. Elementen buiten de bron kunnen de klank ook be\u00efnvloeden. Zo kan de tongpositie alleen al een behoorlijke invloed hebben op de klank, maar ook de positie van de larynx (het strottenhoofd), de vorm van de lippen, de staande houding, “twang” (ary-epiglottische vernauwing), etc. Een uitleg hierover volgt misschien in een volgende sitecolumn of artikel. Voor de ge\u00efnteresseerden die niet kunnen wachten is het boek Singing and the Actor<\/em> (2004) van Gillyanne Kayes een goede en duidelijke bron hierover.\u00b3<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

1. De\u00a0Soundmixshow<\/em>\u00a0was een tv-programma waarin kandidaten een nummer van een bekende artiest zo exact mogelijk probeerden na te zingen.<\/p>\n

2. \u201cDe basiskwaliteiten: een update, door Alberto ter Doest<\/a>,\u201d Universal Voice Institute <\/em>(2013), geraadpleegd 1 december, 2015.<\/p>\n

3. Gillyanne Kayes, Singing and the Actor<\/em>, 2nd edn. London: A & C Black, 2004.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Toonhoogte en toonsterkte Al ruim een decennium terug, toen de Soundmixshow\u00b9 nog volop werd bekeken, herinner ik me nog het commentaar van wat klasgenoten en\/of familieleden: \u201cHij zingt te laag,\u201d of \u201cDe echte Whitney Houston zingt het hoger.\u201d Dat kan niet waar zijn, want dat zou betekenen dat de deelnemer \u00f3f vals zingt \u00f3f in […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"slim_seo":{"title":"Sitecolumn #22 - Studievereniging Hucbald","description":"Toonhoogte en toonsterkte Al ruim een decennium terug, toen de Soundmixshow \u00b9 nog volop werd bekeken, herinner ik me nog het commentaar van wat klasgenoten en\/o"},"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-778","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archief"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/778","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=778"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/778\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=778"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=778"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hucbald.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=778"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}